كابل شاه گفت اينك اى مير اينست ! عبد الرحمن ، مهلَّب را پيش خواند ، گفت اى سبحان الله العظيم ! چندين مرد دعوى كردند كه اين طعنه ما كرديم و تو كه كرده بودى هيچ نگفتى ؟ مهلَّب گفت ، اعز الله الامير بحديث علجى [ 1 ] مفاخرتى نيايد ، عبد الرحمن را آن بزرگ آمد و مهلَّب اندر چشم سپاه بزرگ گشت ، پس چون بحرب كابل شاه عظمى رفتند ، او پيش آمد با لشگر ساخته [ و ] هفت زنده پيل ، با هر زنده پيلى چهار هزار سوار ، و حربى سخت همى كردند و سپاه اسلام از پيلان فرار همى كردند و كسى پيش دستى همى نكرد ، چون مهلَّب چنان ديد پيش دستى كرد و پيش زنده پيل اندر شد ، و پيل بان پيل بر وى فكند مهلَّب زنده پيل را ببر اندر يكى نيزه بزد چنان كه هفت بدست نيزه به پيل اندر شد و برسيد تا بدل ، پيل فرياد كرد ، نيزه بكشيد ، پيل فرياد كنان بازگشت ، ديگر پيلان آن بديدند و اين پيل پارهء بشد بيفتاد و بمرد ، پيلان ديگر و سپاه بهزيمت بازگشتند و سپاه اسلام دست بكشتن بردند تا بسيار ازيشان بكشتند و بيشتر اسير كردند ، و فتحى چنين بزرگ بر دست مهلَّب ببود [ 2 ] ، چون كار چنين بود عبد الرحمن مهلَّب را آن روز سپاه سالارى داد و سپاه اندر فرمان او كرد و بهند فرستاد و خود بازگشت و اعتماد برو كرد و مهلَّب بزرگ شد و برفت و فتحها بسيار بود تا قندائيل [ 3 ] بشد و از آنجا بسلامت با غنايم بسيار باز گشت و عبد الرحمن بسيستان آمد و عباد بن الحصين الحبطى صاحب شرط او بود و سه سال بدين ديار بماند ، و حسن بو الحسن بصرى [ 4 ] اينجا

--> [ 1 ] علج بكسر اول اشتر و گوره خر فربه قوى . . . و مردم كافر عجمى را ميگفته‌اند . [ 2 ] بلاذرى ، كشتن فيل را به عبد الله بن خازم نسبت داده ، سپس ميگويد : « قال ابو مخنف الذى عقر الفيل المهلب » ( فتوح البلدان چاپ مصر ص 404 ) . [ 3 ] كذا . . . و الظاهر قندابيل - در معجم البلدان ميگويد : شهريست در مملكت سند و مركز ولايت « ندهه » است . . . از آنجا تا قصدار پنج فرسخ و تا منصوره هشت منزل و تا ملتان بيابانى است كه قريب ده منزل مسافت آنست . [ 4 ] حسن بطور اضافه بايد خوانده شود « حسن بصرى از بزرگان تابعين است ، پدرش از اسراى ولايت « ميسان » بوده است ، مولد وى دو سال از خلافت عمر بن خطاب باقى در مدينه وقوع يافته و در رجب سنه صد و ده هجرى ببصره وفات يافته است و « ميسان بفتح ميم و سكون ياء قال السمعانى هى بليدة باسفل البصره » ( وفيات الاعيان ج 1 ص 180 چاپ مصر ) و در فتوح البلدان بلاذرى آمده كه حسن بصرى كاتب عبد الله بن عامر بن زكريا بن ربيعة بن حبيب بن عبد شمس بود ( 401 ) و عرفا حسن بصرى را از مقدمان صوفيه شمرده‌اند .